Etiket arşivi: İRAN

İRAN DOSYASI /// İRAN’DA MEDYA BASKISI : İKİ KÜRT GAZETECİYE HAPİS CEZASI


İRAN ANALİZ / Medya mensupları ve aktivistleri hedef alan sistematik devlet baskılarının sürdüğü İran’da, tutuklanan insan hakları haberlerini takip eden Hoşro Kürdpur ile kardeşi Mesud hakkındaki hapis cezası onaylandı.

Mahabat Devrim Mahkemesinin verdiği karara göre Hoşro Kürdpur 6 yıl hapis cezasına, kardeşi Mesut ise 3,5 yıl hapis cezasına çaptırıldı. Kardeşler kararı temyize götürme hakkına sahipken, uzmanlar şimdiye kadar rejimin hedef aldığı aktivistler, siyasiler, düşünürler, Sünni alimler ve muhalifler arasından temyize gidip de cezasının bozulduğu nadir vakalar olduğuna dikkat çekiyor. Yargılamaların birçoğunun radikal Şii ve Velayeti Fakih dogmasına bağlı rejim yanlısı hakim ve savcıların denetimindeki mahkemelerde yapıldığına hatırlatmada bulunuluyor.

Kararla ilgili olarak bir açıklama yayınlayan Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü İran’da medyaya yönelik baskılardan duyduğu endişeleri dile getirdi ve hükümetin Kürdpur kardeşlere yönelik baskılarını örnek olarak verdi.

Öte yandan altı İranlı milletvekili de Cumhurbaşkanı Ruhani’ye hitaben yazdıkları mektupta Kürdpur kardeşlere adalet namına kolaylık sağlaması için her tür gayreti göstermesini istedi.

Mukriyan haber ajansı direktörlüğünü yapan Kosro Kurdpur ülkede çoğu Sünni olan milyonlarca Kürt vatandaşı ve bölgelerdeki insan hakları haberlerini takip edip yayımlamaktaydı.

ARAŞTIRMA DOSYASI : İran, Su Sorununu Çizeceği Yeni “Ulusal Su Koruma Planının” ile Çözme Ad ımları Atıyor


Dr. Tuğba Evrim Maden

ORSAM Su Araştırmaları Programı Uzmanı

temaden

3 Ağustos 2013 tarihinde göreve başlayan İran Yeni Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, seçim sürecinde Urmiye gölünün kurtarılmasının projeleri içerisinde öncelikli olduğunu belirterek dikkatleri üzerine çekmişti. Seçilmesiyle birlikte, 19 Ağustos 2013 tarihinde Ruhani, Urmiye gölünü kurtarmak için Enerji Bakanı Başkanlığında bir çalışma grubu kurmuştur. Aslında Urmiye gölünün kuruma süreci, İran’da özellikle son yıllarda yaşanan su sıkıntısını da ortaya çıkarmıştır.

İran’ın su sıkıntısı içinde bulunduğu iklim şartlarının etkisiyle birlikte yoğun nüfus ve su kaynakları yönetimi ile de doğrudan alakalıdır. İran Cumhurbaşkanı, 29 Ekim 2013 tarihinde su kaynakları için toplanan yüksek konseyde su kaynaklarını korumak ve etkin kullanımını sağlamak için “Ulusal Su Koruma Planının” çizilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bakanlar ve yüksek düzeyli bürokratların yer aldığı toplantıda ayrıca, İsfahan ve Meşhed kentlerinin içme suyu durumu, son dönemlerde üzerinde yapılacak barajlar nedeniyle tartışmalara neden olan Karun nehrinin su kalitesi ve Huzistan eyaletinde nehir üzerinde yer alan 2013 yılında açılan ve ikinci fazı 2015 yılında tamamlanınca İran’ın en yüksek toprak dolgu barajı olacak Yukarı Gotvand Barajı da görüşmelerde yerini almıştır.

Ruhani, toplantıda su sorununun milli irade ile çözülmesi gerektiğini dile getirmiş ve ilgili tüm kurumların ve bürokratların bu süreçte görev alması gerektiğini belirtmiştir.

Ayrıca, su kaynakları yönetimi içerisinde söylemleri ile yeni bir atılım içinde olduğu anlaşılan Ruhani, ülkede su hukukunda da değişimler gerçekleştirilmesini belirtmiş ve yanlış su kullanımı ile ilgili yaptırımların arttırılması gerektiğini belirtimiştir. Buna ek olarak su yönetimi içerisine STK’lar ve kullanıcıların da dahil olması yeni yönetim anlayışını güçlendirecektir.

İran’ın su sorunun ana nedenlerini tekrar irdelemek gerekirse, yarı-kurak ve kurak iklimin etkisi altında olan İran coğrafyasında yıllık yağış ortalaması dünya ortalamasının üçte biri oranındayken, buharlaşma ortalaması dünya ortalamasının üç katıdır. Kentlerin göç nedeniyle büyümesi, tarımda ve sanayide yaşanan gelişmeler, hem içme suyu hem de suyun diğer kullanımlarına ilişkin taleplerinde sıkıntı oluşmasına sebep olmaktadır. Kentlerin ve nüfusun artışı, özellikle içme suyu ile birlikte sulama ve sanayide kullanılacak su talebini arttırmaktadır.

Artan su ihtiyacını karşılayabilmek için, yeraltı sularından emniyetli veriminin üzerinde çekim yapılırken, daha kurak ve nüfusça daha yoğun havzalarının su ihtiyacını karşılamak üzere su transferi yaparken, elektrik üretme, taşkın koruma, sulama ve su transferi yapmak amacıyla barajlar ve su iletim hatları inşa etmektedir. İran’ın su ihtiyacını karşılamak amacıyla yaptığı bu projelerin yetersiz olacağını ve İran’ın su kaynakları yönetiminde yeni bir yapılanma ihtiyacının olduğunu daha önce dile getirmiştik. Bu son gelişmeler ile özellikle Ruhani’nin su meselesini öncelikli politika haline getirmesi ile İran’ın bu süreçte başarılı olacağı ihtimalini güçlendirmektedir.

İRAN DOSYASI : İran, son idamlarla Türkiye’ye mesaj mı veriyor ?


Mahmut Hamsici

BBC Türkçe

İran’da, daha ılımlı olduğu belirtilen bir yönetimin işbaşına gelmiş olmasına karşın idam cezası uygulamalarının son aylarda hızlandığı ve geçtiğimiz iki hafta içinde en az üç Kürt siyasi mahkûmun idam edildiği bildiriliyor.

Birleşmiş Milletler’in İran’daki insan haklarıyla ilgili özel raportörü Ahmed Shaheed, Ekim ayının sonunda yaptığı açıklamada Ruhani’nin 3 Ağustos’ta iktidara gelmesinden sonra ülkede en az 82 kişinin idam edildiğini söyledi.

İnsan hakları örgütü İran’da İnsan Hakları İçin Uluslararası Kampanya’ya göre ise Ruhani’nin göreve gelmesinden bu yana ülkede en az 200 kişi idam edildi.

Adli tutuklular dışında son dönemde en çok Beluci siyasi tutukluların idam edildiğine dikkat çekiliyor.

Son iki hafta içinde idam edilen Kürt eylemcilerden ikisinin PKK’ya yakınlığıyla bilinen PJAK, birininse Komala örgütü üyesi olduğu bildiriliyor.

İdamlar, 2011 yılından bu yana İran’la PJAK arasında ateşkesin uygulamada olduğu dikkate alındığında İran’ın Kürt politikasında bir değişikliğe mi gittiği sorusunu gündeme getiriyor.

İran hapishanelerinde, diğer adli ve siyasi mahkûmların yanında, idam cezasına hükmedilmiş onlarca Kürt siyasi mahkûmun bulunduğu belirtiliyor.

Ilımlı olarak görülen Ruhani‘nin yönetime gelmesinden sonra bir anda artan idam cezası infazlarının zamanlaması da dikkat çekici bulunuyor.

BBC Türkçe‘nin görüştüğü, aralarında İranlı Kürt gazetecilerle PJAK lideri Heci Ehmedi, Komala lideri Abdullah Mohtadi ve Kongra-Gel Genel Başkanı Remzi Kartal’ın da bulunduğu isimler, idamların hızlanmasının hem İran hem de Orta Doğu siyaseti açısından kritik olduğunu söylüyorlar.

İran’ın bu idamlarla Türkiye’ye mesaj verdiği de öne çıkan görüşlerden.

İran’a göre ‘teröristlerin cezalandırılması’

İran, Kürt mahkûmlara yönelik son idamlarla ilgili resmi bir açıklama yayınlamadı.

Cezaevlerindeki Kürt siyasiler İran’da ‘muharebe’ (Bu suç ‘devlete karşı savaşmayı’ içeriyor), ulusal güvenliğe karşı çıkmak, terörist örgüt üyesi olmak gibi iddialarla tutuklu bulunuyor.

İRAN VE KÜRTLER

· 76 milyon nüfuslu İran’da yaklaşık 8 milyon Kürt’ün yaşadığı tahmin ediliyor.

· Kürtler, Kürdistan Eyaleti, Kermanşah Eyaleti, Ilam Eyaleti’nde ve Batı Azerbaycan Eyaleti’nin bir bölümünde bulunuyor.

· Uluslararası Af Örgütü’ne göre ‘İran’da Kürtler’in sosyal, siyasal ve kültürel hakları baskı altında tutuluyor’.

· İran’ın devlet ve radyo televizyon kanalı IRIB uzun yıllardır Kürtçe yayın da yapıyor.

· İran yönetimi hedef aldığı Kürt siyasi gruplarının ülkenin birliğini ve güvenliğini tehdit ettiğini belirtiyor.

İran, başta PJAK olmak üzere çeşitli Kürt siyasi grupları terör örgütü olarak niteliyor ve ulusal güvenliğe tehdit olarak görüyor.

İran hükümeti daha önce ‘PJAK ve terörist grupların Batılı gruplar tarafından desteklendiğini’ iddia etmişti.

İdamlar Ruhani’nin değil, ‘sertlik yanlısı kanadın’ işi mi?

Peki İran’ın uluslararası alanda daha ılımlı bir söylemle gündeme geldiği bu dönemde idamlar neden arttı? Bazı uzmanlara göre idamların arkasında devlet içindeki ‘sertlik yanlısı politikaları savunan kesimlerin’ bulunması muhtemel.

Konuştuğumuz İranlı Kürt gazeteci Saman Rasolpour, İranlı Kürtler’in son seçimlerde Ruhani’ye büyük destek verdiğine dikkat çekerek, “Son seçimlerde Ruhani Kürtler’den yüksek oy aldı. O, önceki politikalardan tamamen farklı bir şeyin sözünü vermişti’’ diyor.

Rasolpour, İran liderinin, bazı idari mevkilerin yereldeki insanların elinde olması ve etnik azınlıklara güvenlik problemi anlayışıyla yaklaşılmaması gerektiği yönündeki açıklamalarını anımsatıyor ve şöyle devam ediyor:

“Dolayısıyla Ruhani’ye verilen oy orduya ve azınlıklara yönelik güvenlik yaklaşımına bir ‘Hayır’ anlamına geliyordu.”

“Halk, 2009’da da hükümete güzel bir ‘Hayır’ demişti. Hükümetin buna cevabı oy sayımı hileleri ve bir nevi darbeydi. Bu, gösterilere yol açtı. Halk 2013’de ‘Hayır’ını tekrarladı. Ama İslami Cumhuriyet bu kez darbeyle cevap vermedi.’’

“Seçimlerden üç ay sonra, seçimleri kaybettikleri Kürdistan ile Sistan ve Belucistan eyaletlerinde kapsamlı idam dalgalarına başladılar.”

Rasolpour’a göre bazı kesimler idamlarla ilgili sertlik yanlısı kanadı işaret ederken bazılarıysa böyle bir durumda idamlara engel olmadığı için Ruhani’yi suçluyor.

Ruhani’nin azınlıklarla ilgili yardımcısı

İranlı Kürt gazeteci, İran devletinin azınlıklarla ilgili politikalarında değişim olmadığı görüşünde: “Ruhani etnik azınlıklara yönelik bakışı değiştireceğini söylemişti. Bu idamlar net bir mesaj gönderiyor: Azınlıklarla ilgili görüş değişikliği sadece bir şaka.”

Kürtçe internet sitesi NNS ROJ’a konuşan eski milletvekili Hassel Dasseh, Ruhani’nin etnik gruplar ve azınlıklar konularındaki özel yardımcısı Ali Younesi’yle görüşmesinde, Younesi’nin kendisine son idamları eleştirdiğini ve bunun sorumlusunun ‘aşırı unsurlar’ olduğunu söylediğini belirtmişti.

Konuştuğumuz bir başka İranlı Kürt gazeteci Kave Ghoreishi, Ruhani’nin, Younesi’nin kimliğine dikkat çekiyor:

“Siyasi eylemciler onun yardımcı seçimini eleştirdi. Çünkü yardımcısı Ali Younesi istihbarat servisi kökenli biri.”

Ghoreishi de İran’da yönetimin azınlıklara yönelik tavrının özünde değişmediği görüşünde: “İster Ruhani bu idamlarla ilgili bilgilendirilmiş olsun ister sertlik yanlıları bunu kendileri yapmış olsun, son idamlar İran’da Kürt sorununu çözme isteğinin olmadığını gösteriyor.”

PJAK lideri: İran Türkiye’ye mesaj veriyor

KCK’nın bir parçası olan PJAK, silahlı militanları bulunan bir siyasi örgüt.

Türkiye kamuoyunda PJAK’ın adı, PKK’nın İran kolu olduğu iddialarıyla birlikte anılıyor.

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan PJAK Genel Başkanı Heci Ehmedi ‘İran’ın Kürt siyasi mahkûmları idam ederek 2011’den beri geçerli olan ateşkesi çiğnediğini ve son idamların Türkiye’ye yakınlaşma mesajı olduğunu’ söylüyor.

Ehmedi’ye göre idamların iki nedeni var:

“Birincisi, İran’ın Türkiye’ye bir mesaj göndermek ve bu sıralarda bozuk olan ilişkilerini iyileştirmek istemesi. Son günlerde, idamlardan sonra İran ve Türkiye arasında yapılan ikili görüşmeler bunun işareti. Ne zaman İran’dan delegeler Türkiye’ye gitmek istese ondan önce mutlaka İran Kürtleri’ne yönelik idamlar gerçekleştirilir ve baskılar artar. Zira aslında İran Türkiye’ye şunu göstermek istiyor: Biz de sizin gibi Kürt meselesinde ve Kürtler’le olan sorunumuzda ciddiyiz. Ve Türkiye’ye kendi ciddiyetlerini göstermek istiyorlar.”

Ehmedi’ye göre, ikinci nedense ‘İran halkını korkutmak ve susturmak’.

PJAK lideri Ehmedi, İran’ın, ‘Türkiye’nin PKK lideri Abdullah Öcalan’la görüşmelerinden rahatsız olduğunu ve bunu bozmak istediğini’ söylüyor:

“Aslında Kürtler’in yaşadığı dört ayrı bölgede ne zaman Kürtler’le ilgili iyi bir gelişme olursa İran bunu bozmak ister çünkü biliyor ki böyle devam ederse kendisi de adımlar atmak zorunda kalacak.”

‘Tepkisiz kalmayacağız’

2011’de yapılan ateşkesin maddelerinden birinin de idamlarla ilgili olduğunu söyleyen Ehmedi’ye göre İran anlaşmayı ihlal etti:

“Kandil savaşından sonra yapılan ateşkese aşağı yukarı her iki taraf uydu. İki yıldır ateşkes var. Bu iki yıl boyunca iki taraf da ateşkese sadık kaldı ama ara sıra bazı küçük çatışmalar çıktı. Ama iki taraf da o çatışmaların devamını önledi. Bu ateşkeste yer alan maddelerden biri İran’da bulunan siyasi Kürt tutukluların idam edilmemesidir. Ama şu anda görüyoruz ki İran bu maddeyi çiğnedi. Bu da şu anlama geliyor: Ateşkes İran tarafından bozuldu. Gerçi PJAK buna cevap verdi. İran’ın kuzeybatısındaki Urumiye şehri yakınlarında bir çatışma oldu ve bu çatışmada beş Devrim Muhafızı öldürüldü.”

İRAN KÜRTLERİ’YLE İLGİLİ ÖNEMLİ TARİHLER

· İran’da 1946’da Mahabad kentinde Kürdistan Cumhuriyeti kuruldu, Cumhuriyet’in ömrü yaklaşık bir yıl sürdü.

· Kürt siyasi gruplar 1979’daki devrimi önemli oranda destekledi ancak 1979’dan sonra kurulan iktidar Kürt siyasi gruplarına karşı tutum aldı.

· Devrimden sonra İran devletiyle İran Kürdistan Demokratik Partisi ve Komala başta olmak üzere silahlı Kürt gruplarla çatışmalar yaşandı.

· Dönemin İran Kürdistan Demokratik Partisi lideri Abdul Rahman Ghassemlou 1989’da İran yönetimiyle müzakereler için gittiği Viyana’da bir suikastla öldürüldü.

· 1999 Şubat ayında PKK lideri Abdullah Öcalan’ın yakalanmasına karşı bazı Kürt şehirlerinde yapılan eylemlere güvenlik güçleri müdahale etti birçok kişi öldü.

· 2000’li yıllarda PJAK ve İran ordusu arasında çatışmalar yaşandı.

· 2005’te Kürt eylemci Şivan Kaderi’nin güvenlik güçleri tarafından öldürülmesi Kürt kentlerinde şiddetli protestolara neden oldu, çatışmalar çıktı.

· PJAK ile İran arasında 2011’den bu yana ateşkes mevcut.

Peki idamların sürmesi halinde PJAK’ın tavrı ne olacak?

Ehmedi’ye göre ‘böyle bir durumda artık bu ateşkesin ne kendileri için ne de İran için bir anlamı kalacak’.

Ehmedi, beklediklerini ve İran’ın atacağı adımları görmek istediklerini belirterek, “Hem onlar hem biz eminiz ki biz, herhangi bir saldırı ve baskı karşısında sessiz kalmayacağız. Ateşkeste yer alan maddelere uymayan bir şeyler yapılırsa biz tepkisiz kalmayacağız” diyor.

Komala lideri: Batı’yla diplomasi gelişiyor ama Kürtler’e baskı artıyor

1979’daki devrimden sonra yeni hükümetle yaşanan sorunları takiben silahlı mücadele veren ancak daha sonraki dönemlerde İran’da silahlı mücadele yönetiminden vazgeçtiğini açıklayan Komala kendini sol olarak tanımlayan bir örgüt.

BBC Türkçe’ye konuşan Komala’nın lideri Abdullah Mohtadi’ye göre de ‘Ruhani iktidarıyla birlikte İran’ın Kürtler’e yönelik politikalarında hiçbir şey değişmedi’.

Mohtadi Kürt siyasi mahkûmların idam ediliyor olmalarına işaret ederek ‘son üç aylık dönemde Kürtler’e yönelik daha katı bir politika izlendiğini’ belirtiyor:

“Kürtler’le ilgili hiçbir zaman pozitif bir politika yoktu. Ama son üç ayda Kürtler’e biraz daha sertlik, daha fazla baskı görüyorsunuz.”

Mohtadi’ye göre bu durumun iki nedeni olabilir. Birincisi İran yönetimi halka Batı’yla ilişkilerdeki yumuşamayı yanlış anlamamaları mesajı veriyor:

“İran rejimi İranlı Kürtler’in, Beluciler’in ve diğer halkların gözünü korkuttu çünkü Batı’yla müzakerelere girdi. ABD’yle ve Batı’yla uzlaşma konusundaki esnekliği ve yumuşaklığı ülke içinde kendi halkları için göstermek istemiyorlar. İnsanlara , ‘bu esneklik ve bu uzlaşma sizin için değil Batı için’ mesajını vermek istiyorlar çünkü insanların bu hükümetten, bu rejimden çok memnuniyetsiz olduğunu biliyorlar. Ülkenin politik şartlarının ve politik ortamın gevşemesini istemiyorlar.”

Mohtadi’ye göre ikinci neden ise ‘İran yönetimi içindeki bazı kesimler arasındaki mücadele olarak görülebilir’.

“Devrim muhafızları ve İran İslam Cumhuriyeti’ndeki aşırı unsurlarla fraksiyonlar, Ruhani’nin İran halkına yönelik mesajında başarılı olmasını istemiyorlar. Sistemle, rejimle halk arasındaki herhangi bir uzlaşma atmosferini, sert bir şekilde kilitlemek istiyorlar” diyor Komala lideri.

Kongra-Gel lideri Kartal: Klasik çözüm yöntemlerine mi dönülüyor?

İdamlara karşı Türkiye’nin Doğu ve Güneydoğu’sunda çeşitli eylemler gerçekleştirilmiş, BDP ve KCK idamları sert bir dille kınamıştı.

BBC Türkçe‘ye konuşan Kongra-Gel Başkanı Remzi Kartal bölge ülkelerinin Kürt sorununun çözümünde geleneksel yöntemlere dönüyor gibi göründüğü, bu bağlamda İran’ın idamlarla Türkiye’ye mesaj veriyor olabileceği’ görüşünde.

Kartal şunları söylüyor:

“Egemen devletler arasında zaman zaman bölge politikaları temelinde, bugün Suriye’de olduğu gibi, bazı çelişkiler çıkıyor fakat Kürt meselesinde eğer uyguladıkları politikalarda sonuç alamazlarsa, yine klasik temelde yakınlaşma durumları söz konusu olabilir.”

“Bu temelde idamları da Türkiye’ye bir mesaj, Türkiye’nin bu konuda İran’la birlikte Orta Doğu politikalarında, özellikle Suriye’de ortak hareket mesajı gibi değerlendirmek mümkün.”

Kartal, ‘Orta Doğu’daki ülkelerin Kürt sorununu klasik, eski yöntemlerle çözemeyeceklerinin görüldüğünü, buna dönmeye kalkışmaları durumunda başarı elde edemeyeceklerini’ belirtiyor.

Kartal ayrıca İran’da yönetiminin, ‘uluslararası kamuoyunda ortaya çıkan yumuşamayı kendi iç politikalarında daha baskıcı, halklara yönelim temelinde bir fırsat olarak değerlendirmeyi esas aldığını’ söylüyor.

İran’daki Kürt siyasi mahkûmların idamlarının kimin inisiyatifiyle ve hangi nedenlerle gerçekleştirilmiş olduğu yönündeki tartışmalar süreceğe benziyor.

Ancak aktörler ve nedenler ne olursa olsun idamların sürmesinin hem İran hem de Orta Doğu’daki siyasi gelişmeler açısından önemli etkiler yaratabileceği anlaşılıyor.

Suriye’deki iç savaş ve Rojava bölgesinde Kürtler’le ilgili yaşanan süreç ile Türkiye’deki barış sürecinin kırılganlığının da bu olası etkilerin boyutunu etkilemesi olası görünüyor.

İRAN DOSYASI : İRAN’DA TEDAVİ EDİLMEYEN MAHKUMLARLA DAYANIŞMA İÇİN AÇLIK GREVİ


İRAN ANALİZ / İnsan hakları teşkilatlarının bildirdiğine göre dört İranlı siyasi tutuklu, mahkumlara yönelik yapılması gereken sağlık muayenelerinin ve gerekenlerin yerine getirilmemesini protesto etmek amacıyla açlık grevine başladı. İran cezaevlerinde siyasi görüşünden, sendikal ve sivil toplum çalışmaları yapmalarından, Sünni kimliğini taşıyıp İslamı anlatmaktan ötürü binlerce insan, hukukçuların yargısız infaz olarak adlandırdığı, çoğu uydurma gerekçelerle suçundan ötürü mahkum tutuluyor.

İran İnsan Hakları Teşkilatının haberine göre, insan hakları aktivisti avukat Abdulfettah Sultani, insan hakları aktivisti Mehdi Hudayi, siyasi aktivistler Emir Hoşru Delirsani ile Said Medeni işkence, cinayet, tecavüz ve ihlallerle ismi meşhur olan Evin Cezaevi’nin 350 numaralı koğuşunda 2 Kasım tarihinde açlık grevine başladı. Acilen sağlık yardımına ve muayeneye ihtiyaç duyan 30 koğuş arkadaşlarına gereken yardımın yapılmamasını protesto amacıyla başlayan açlık grevinin bir benzerinin başka yerlerde de yapıldığına dikkat çekildi.

Cezaevi çevresine uydu alıcı frekansları bozan cihazların ve dalgaların konulmasını protesto etmek için Evin ile Recai Şehir Cezaevlerinde bir grup mahkum da açlık grevine başladı. İnsan hakları gruplarının raporlarına göre cezaevi çevresine yerleştirilen bu makinelerin yaydığı dalgalar aynı zamanda cep telefonlarını da etkilerken, baş ağrısına ve benzeri sağlık sorunlarına yol açıyor.

İRAN DOSYASI /// İran Ankara Büyükelçisi Ali Rıza Bikdeli : Sığınma prosedürünü bi lseler Türkiye lranlı dolar


Davos’taki meşhur ‘one minute olayı’nın aktörlerinden Amerikalı gazeteci David Ignatius’un kaleme aldığı ‘Türkiye MOSSAD’a çalışan İran ajanlarını Tahran’a ihbar etti’ iddiası haftalardır tartışılıyor. 29 Ekim resepsiyonunda karşılaştığım İran’ın Ankara Büyükelçisi Ali Rıza Bikdeli ile Amerikan basınının son dönemde fazlasıyla üzerine gittiği MİT-MOIS işbirliğini konuşmak için sözleştik. Ruhani yönetiminin Dışişleri Bakanı Cevat Zarif’in ilk Türkiye ziyaretinin ardından hafta sonunda İstanbul’da buluştuk. Yedi ay önce Türkiye’ye atanan Bikdeli, mükemmele yakın Türkçesiyle anlattı.

GEZİ’DE ÇOK FOTOĞRAF ÇEKTİM O DUVARLARIN HEPSİ TARİH

– En kritik görüşmelerde bile fotoğraf makinenizi yanınızdan ayırmıyorsunuz. Fotoğraf hobisini profesyonel hayata taşırken bir diplomat için kırmızı çizgiler nedir?

29 Ekim’de geçit töreninde Abdullah Gül ve eşini çektim. Facebook sayfama koydum. Bazı fotoğrafları sosyal medyada paylaşmıyorum. Mesela Gül ile Kılıçdaroğlu’nu da çektim geçit töreninde. Ama biraz siyasi anlaşılır diye koymadım. Bir diplomat olarak bizim için bazı kırmızı çizgiler var elbette. İran hükümeti beni Türkiye hükümetine büyükelçi olarak gönderdi. Buna hürmet etmek lazım. Gezi olayları sırasında Ankara’da Kuğulu Park’ta birçok fotoğraf çektim. Duvarlardaki o yazıların kendisi bir tarih. Ama onları Facebook sayfama koymadım.

– O duvarlarda yazılanlardan ve meydanlardaki tablodan siz nasıl bir mesaj çıkarttınız?

Burada ben Türkiye’nin yeni hayatını görüyorum. Çok önemli bir dönem. Halkın gerçeği daha çok kendini gösterdi. Türkiye halkının hükümetin politikalarını ne kadar yakından takip ettiği ve çevre konularına ne kadar değer verdiği ortaya çıktı.

– Gezi olayları sırasında gözaltına alınan İranlılar da oldu. Hatta hükümetten bazı isimler ‘İran ajanları meydanlardaydı’ imasında bulundu.

Evet, dediler. Ama aslında onların bahsettiği 3 kişi Türkiye’den siyasi sığınma talep ediyordu. Bir tanesi Almanya’ya gitti. Diğer ikisi de ‘Acaba Avrupa’da bir ülkeden sığınma hakkı alır mıyım’ diye Türkiye’de bekliyor. Bizimle hiçbir alakaları yoktu.

SIĞINMA BEKLEYEN 200 İRANLI VAR

– Türk hükümeti size bu kişileri sordu mu?

Onları yakaladılar. Sonra biz onlara sorduk; bu gazetelerde çıkan haberler nedir, bunlar kim diye. Daha sonra kendimiz de araştırdık. Zaten eğer bu siyasi sığınma bekleyen İranlılar olaylara katılsaydı Türkiye onları sınır dışı edecekti. Öyle olsa Avrupa da onları kabul etmezdi. Herhalde bunları kendileri de dikkate almıştır. Bu vesileyle şunu da söylemek isterim; Türkiye’de Avrupa’da herhangi bir ülkeden sığınma bekleyen yaklaşık 200 İranlı var. İran’da daha çok kimse böyle bir sığınma yöntemi olduğunu fark etse, Türkiye’nin çok başı ağrır.

– İran’dan kaçan herkes buraya gelir diyorsunuz.

Gelir.

İslam çevreden merkeze yürüyor

– Yirmi yıldır Türkiye içinde laiklik üzerinden bir tartışma yaşandı mı hep, “Türkiye İran olur mu olmaz mı” sorusu soruldu. Pek çok Türk ve yabancı uzman bu soruya çoğunlukla ‘Türkiye İran olmaz’ diye yanıt veriyor. Ne demek bu?

Bölgemizde yeni bir geçiş dönemi yaşanıyor. Bu bölgede her 100 yılda bir geçiş dönemi yaşanmış. Bu dönemlerde bazı ülkeler güçlerini başka ülkelere devrediyor. Gücü kim veriyor, kim alıyor bu çok önemli. Şimdi sahip oldukları güçten vazgeçmek istemeyen bazı ülkeler bize mukavemet ediyorlar. Öte yandan, bölge ülkelerindeki Müslümanların durumu da
çok gergin.

– Hatta Müslümanlar birbirleriyle kavga ediyor, çatışıyor gibi bir görüntü var.

Bütün bu sorunların kısa bir zamanda çözülmesi mümkün olmayacak. Batılı ülkelerin burada iki tane hedefi var. Birincisi içerideki problemlerle bu ülkeleri meşgul etmek. İran’da da, Suudi Arabistan’da da, Mısır’da da, Türkiye’de de bu var. Türkiye’de geçen aylarda yaşanan olaylarda da bunun bir zemini olmuştur.

– Gezi protestolarında bir dış etki olduğuna siz de mi inanıyorsunuz?

Bu meseleyi ayrıca konuşalım. Ben bölgemizdeki geçiş döneminde gözlemlediğim ikinci faktörü de söyleyeyim önce. Komşular arasında da problem yaratmak, ihtilaf çıkartmak. İsrail siyaseti budur. “Türkiye İran olmaz” ne demek? Onlar ne Türkiye’nin ne de İran’ın emniyetini istemiyor. Onlar için varsa yoksa Türkiye ile İran arasında, İran’la Irak arasında birlik olmasın.

– Eğer Batı’nın gerçekten söylediğiniz gibi Müslüman ülkelerin arasına nifak sokmak niyeti varsa, bölgedeki ülkeler neden bu oyuna geliyor?

Geliyorlar. Çünkü neredeyse 100 senedir bu ülkeler siyaseti Batı’nın eline vermişler. Onların planladığı aslında 100 sene sonra Müslüman ülkelerin Müslüman olarak kalmamasıydı. Ama şimdi bu ülkelerde çok büyük değişiklikler var. İslam çevreden merkeze doğru yürüyor. Şu anda bu gerçekleşmeye başladı ve asıl istemedikleri işte budur. İslam artık kendisini siyasete daha çok yakınlaştırıyor. İslam, ilk kez İran İslam devrimi sırasında hükümette yer buldu. Geçen birkaç yıl içinde başka ülkelerin hükümetlerinde de yer buluyor.

Aramızdaki sıcaklık hiç düşmedi

– Son iki yıldır Türkiye-İran ilişkileri pek sıcak değil. Bunun temel sebebi de iki ülkenin Suriye konusundaki pozisyon farkları. Nasıl düzelir?

İran-Türkiye ilişkileri yalnızca Suriye’ye bağlı değil, çerçevesi geniş. Eğer sadece Suriye bağlamında analiz edilmeye çalışılırsa dediğiniz gibi sanılabilir. Ancak aslında ülke ilişkileri o kadar derindir ki Suriye gibi bir mesele o kadar tesir edemez. Geçen aylarda eğer başka iki ülke arasında böyle bir ihtilaf olsaydı, aralarında ciddi krizler yaşanabilirdi. Ancak bizim aramızdaki sıcaklık hiçbir zaman düşmedi. Yalnız geçen ay Cemil Çiçek İran’a gitti, Ruhani New York’ta Cumhurbaşkanı Gül ile görüştü. Dışişleri bakanlarımız keza New York’ta görüştü. Davutoğlu İran’a ant içme merasimine geldi. İktisadi bakanlarımız Türkiye’ye geldi. İki gün önce bizim bakanımız Sayın Zarif buradaydı.

Bütün bunlar sıcaklıktan başka neyi gösterir?

Gazeteler neden iki ülke güvenlik teşkilatlarının yakın alakasını yazıyor? İşte bu yüzden.

Türkiye ile istihbarat çok çok iyi seviyede

– MOSSAD’la görüşen İranlıları Türkiye size ihbar etti mi gerçekten?

Bence bu daha çok Türkiye ile ilgili bir mesele.

– Siz böyle bir olaya şahit oldunuz mu, olmadınız mı?

Ben sadece 7 aydır buradayım.

O haberdeki iddialar bir yıl öncesine dair. Benim bilgim yok.

– ‘Bu daha çok Türkiye ile ilgili bir mesele’ dediniz. David Ignatius’un kaleme aldığı o yazının aslında ABD’nin Türkiye ile ilgili rahatsızlıklarına dair mesaj içerdiğini düşünenlerden misiniz? Neden MİT’in başındaki Hakan Fidan başından beri İran yanlısı olarak algılanıyor sizce Batı’da?

İran ve Türkiye’nin istihbarat teşkilatları işbirliği yapınca bu neden onların hoşuna gitmiyor? Ama bekliyorlar ki Türkiye’nin MOSSAD ya da CIA ile işbirliği çok iyi olsun. Olayın böyle bir tarafı var. Türkiye ile İran istihbarat teşkilatları arasında daima işbirliği vardır, olmalıdır, bundan sonra da olacaktır. İki komşu arasında bu normal. Ancak onlar buna bir şüpheyle bakıyorlar. Neden kötü bakıyorlar? MOSSAD ile MİT işbirliği olunca bu normal de neden aynısı İran’la olunca bu kötü? Biz bunu anlamıyoruz.

– Siz bugün MİT ile MOIS (İran İstihbarat ve Ulusal Güvenlik Bakanlığı) arasındaki işbirliğini nasıl tanımlarsınız? Bu işbirliği hangi seviyede?

Çok çok iyi bir seviyede. Lazım olan bir seviyede. İki güçlü, kardeş, komşu ülke seviyesinde.

– Batı için zaten sorun da tam bu mu?

Böyledir. İran ve Türkiye ilişkilerinin güçlenmesi ve ilerlemesinden pek çok ülke hoşlanmıyor. Bu gelişme de sadece istihbarat alanında yaşanmıyor, ekonomik alanda da yaşanıyor mesela. Yaptırımlar nedeniyle bizim ekonomik ilişkilerimiz büyük zarar gördü. Bu yaptırımlar çoğu zaman İran’dan çok Türkiye’ye tesir ediyor.

HAKAN FİDAN’LA GÖRÜŞTÜM

– Siz Hakan Fidan’la hiç görüştünüz mü?

Görüştüm.

– Bu haberler çıktıktan sonra mı?

Yok. Ben büyükelçi olarak göreve başladığımda yaptığım tanışma turunda kendisini de ziyaret etmiştim.

– İki ülke istihbarat servisleri için birinci işbirliği maddesi nedir?

Mesela sizin Lübnan’da kaçırılan iki pilotunuzun kurtarılmasında işbirliği oldu. Bizim Suriye’de yakalanan vatandaşlarımızın bırakılmasında da işbirliği yaptık. Tabii bu alanlarda daha çok bizim güvenlik teşkilatlarımız çalışıyor.

İran’ın prensipleri bir gecede değişmez

– Eylülde BM toplantıları sırasında ABD ile başlayan diyalog süreci nereye varacak? Gerçekten de umut var mı?

İran dış siyaseti bir prensip siyasetidir. Bu prensipler bizim anayasamızda yazılı. Bunlar bir gecede değişmeyecek elbette. Ama Doktor Ruhani yeni bir söylemle hükümete geldi ve bizim cemaatimiz o söyleme oy verdi, o söylemi beğendi. O söylem Amerika ile bir fırsata şans veriyor. Amerikalılar isteseler Doktor Ruhani’nin yarattığı fırsattan istifade edebilirler. İran tarafı bazı adımlar attı. New York’ta bazı fırsatlar ortaya çıktı. Ama onlar da bazı sözler verdiler. Şimdi iki taraf da bu adımları değerlendirecek. İran hükümeti, liderlerimiz söz değil eylem bazında ne yapıldığına bakacaklar. Bence ümit var.

İran’da İmam Humeyni burada AK Parti İslam’a meylin yolunu açtı

– Ama bir yandan İslamiyeti referans alan radikal ve şiddet yanlısı akımlar da yükselişte. Bu eğilimi son olarak Suriye muhalefetinin içinde görüyoruz. İran’ın El Kaide ve El Nusra bağlantılı gruplardan rahatsız olduğuna dair pek çok açıklama geldi son dönemde.

Sizin bahsettiğiniz o gruplara destek verenler, para ve silah verenler İslam’ın siyasette yükselmesini isteyenler değil. Düşünsenize eğer Batı bize bu baskıları yapmasaydı, bize bütün bu yaptırımları yasakları uygulamasaydı bizim vaziyetimiz nice olurdu.

– Suudi Arabistan ve Katar’ın Suriye’de muhalefete silah ve para veren ülkelerin başında olduğu söyleniyor. Bunlar Müslüman ülke değil mi?
Katar da, Suudi Arabistan da bizim sevdiğimiz ülkelerdir. Mekke orada, Medine orada. Ama mesele ülkede değil. İran, Şah döneminde de Müslüman bir ülkeydi.

TÜRKİYE HALKININ İSTEDİĞİ YÖNDE GİDİYOR

– Sorun ülkelerde değil liderlerde demek istiyorsunuz.

Böyledir. Türkiye her zaman Müslüman ülkeydi ama bugün İslam’a meyil daha da artmıştır. Nasıl İran’da İmam Humeyni bu yolu açtıysa, burada da Ak Parti açtı.

– Türkiye nasıl bir yöne doğru gidiyor sizce?

Türkiye halkının istediği yönde gidiyor. Türkiye halkı kim? Buna cevap vermek o kadar kolay değil. Türkiye halkı ne istiyor? Sandıklar da artık tek başına halkı temsil etmiyor. Halkın ne istediği çok daha karmaşık. Halk ne istediğini kendisi söyleyecek.

İSTİHBARAT /// Debka : Türkiye ve İran Gizli İstihbarat Anlaşması İmzaladı


İsrail’in Debka sitesi, Türkiye ile ilgili yeni bir iddia ortaya atarak Türkiye ve İran’ın, "gizli istihbarat anlaşması imzaladıklarını" öne sürdü.

İsrail’in istihbarat örgütlerine yakınlığıyla bilinen Debka sitesi, Türkiye ile ilgili yeni bir iddia ortaya atarak Türkiye ve İran‘ın, "gizli istihbarat işbirliği anlaşmasını imzaladıklarını" öne sürdü.

"ZİYARET SIRASINDA İMZALADILAR"

Debka, "Debkafile, özel" logo ile yayımladığı haberde iddia edilen anlaşmanın İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in Ankara ziyareti sırasında imzalandığını savunurken şu ifadeleri kullanıyor: "Nato üyesi olsa da Türkiye, bu anlaşma kapsamında İran ile ilgili casusluk konusunda üçüncü ülkelerde işbirliğini yapmayı durdurmayı taahhüt etti. Daha önemlisi, Erdoğan hükümeti, İran sınırının Türk tarafında İran hakkında istihbarat toplayan ajanların faaliyetlerini sonlandırmayı da kabul etti."

"6 HAFTA GÖRÜŞMEDEN SONRA İMZALANDI"

Debka, "Yeni anlaşmanın ayrıntıları ise, Türk istihbarat örgütü Mit‘in başında bulunan Hakan Fidan ile özel görevlerden sorumlu İran İstihbarat Bakan Yardımcısı Khosrow Hosseinian arasında altı hafta süren görüşmelerde hazırlandı" iddiasına da yer verdiği haberde "İranlı kaynaklarımıza göre, bu İranlı yetkili o kadar örtülü biçimde faaliyet gösteriyor ki takma ismi kullanıyor ve Tahran’da bile çok az kişi, kimliğini biliyor" diye yazdı.

Görüşmelerin bazı oturumlarında "İran Devrim Muhafızları Komutan Vekili Tuğgeneral Hüseyin Salami’nin" de bulunduğunu savunan Debka "Yeni anlaşmanın, Türkiye‘den İran hakkında inandırıcı istihbarat toplanmasına büyük bir engel oluşturduğunu" öne sürdü.

İRAN VE TÜRKİYE ORTAKLIK KURACAK

Debka, "Türkiye ve İran‘ın bir istihbarat ortaklığını kurma sürecinde olduklarının, geçen ay Obama Yönetiminin dikkatine geldiğini" ve Washington Post‘un, "Türkiye’nin, İsrail için çalışan İranlı casusları Tahran’a ihbar ettiğini açıklamasına neden olduğunun sanıldığı" savlarını da dile getirdi.

YABANCI BASIN : İran Amerikan Yahudileri Böldü


untitled_8.png?itok=F51CnrZw

Cumhuriyetçi Yahudi Koalisyonu yaptığı açıklamada İran’a dönük müeyyidelerin devam etmesini istiyor: “Senato önümüzdeki hafta toplandığında biz umut ediyoruz ki Senato Banka Komitesi Başkanı Tim Johnson ve Çoğunluk lideri Harry Reid İran’a karşı güçlü yaptırımlar için bastıracaktır. Biz Amerika’nın yaptırımlarla ilgili pozisyonunu İran rejimi nükleer silahlar programını takip etmeyi sona erdirmeye dönük sağlam ve ölçülebilir adımlar atmadıkça ve mevzu ile ilgili konuşmaktan sakınmadıkça yumuşatamayız.” Ulusal Yahudi Demokrat Konseyi (The National Jewish Democratic Council: NJDC) mesele ile ilgili bir herhangi bir görüş ortaya koymadı. Ama yeni direktörü Haham Jack Moline JTA’e şöyle bir açıklama yaptı: “NJDC İran’ın nükleer silah kabiliyetlerini geliştirmesini engellemenin en önemli öncelik olduğuna inanmaktadır. Biz etkili olduğuna inandığımız politikaları destekliyor ve yaptırımların günümüz için konuşmak gerekirse arzu edilen isteği verdiği gözüküyor.” Devamı…

Çeviren (Tüm Metin): Süreç Analiz

(Haaretz, Jewish Democrats vs. Jewish Republicans on new Iran sanctions, 30 Ekim 2013)

İSTİHBARAT ALANI

Sınırsız, Seçkin, Sansürsüz, Kemalist Haber Blogu

Derin İstihbarat

strateji, güvenlik, araştırma, istihbarat, komplo teorileri, mizah, teknoloji, mk ultra, nwo

İran Analiz

İran-Şii Jeostratejisi ve Dünya Genelinde İran Destekli Şii Örgütler, İran-Şii Lobisine Dair Bilgiler

İç Savaş

Strateji - Taktik - Savunma

İSTİHBARAT

Şifresiz Yayın!

%d blogcu bunu beğendi: